W 1551 r. w Pińczowie założono pierwsze w Polsce gimnazjum humanistyczne, w którym zajęcia odbywały się w języku polskim. Tu powstała pierwsza gramatyka i pierwszy słownik języka polskiego oraz Biblia kalwińska, zwana brzeską (1563 r.). Akademia Rakowska - szkoła różnowierców, słynęła z wysokiego poziomu nauczania. Do tej pory zachowały się zbory ariańskie i kalwińskie. W regionie znajdziemy również liczne groby, zbiorowe mogiły i pomniki, które są pamiątkami po powstaniach narodowych.